تا امروز، بيش از 100 شبكه چت آي‌آر‌سي وجود دارند و در لحظه به بيش از نيم ميليون كاربر سرويس مي‌دهند كه در حدود صدها هزار كانال مختلف حضور دارند و تقريبا 1500 سرور در تمام دنيا مختص ارتباط آي‌آرسي است.

جاركو ايكارينن3‌ ‌در سال 1988 براي جايگزيني برنامه‌اي به نام ‌MUT‌4‌ ‌در شبكه ‌BBS‌ فنلاند، اين شبكه را ايجاد نمود. اويكارينن اين شبكه را از سيستم چتي به‌نام ‌Bitnet Relay‌ الهام گرفت.

يكي از نكات جالب در مورد آي‌آر‌سي، استفاده نظامي از آن بود. در سال 1991، نقش مهمي در تبادل پيغام و در نهايت، فروپاشي شوروي داشت و قبل‌تر از آن در زمان جنگ خليج فارس از آن براي تبادل اطلاعات مهم نظامي استفاده شد. گزارش اين تبادل پيغام‌ها را مي‌توانيد در وب سايت زير ببينيد:

‌http://www.ibiblio.org‌

تقريبا تمام سيستم‌هاي عاملي كه از شبكه پشتيباني مي‌كنند از ‌IRC‌ هم پشتيباني مي‌كنند. ‌IRC‌ پروتكل بازي است كه از ‌TCP‌ بهره مي‌جويد. سرور آن مي‌تواند به سرورهاي ديگر متصل شود تا شبكه خود را افزايش دهد. كاربران مي‌توانند از طريق نرم‌افزارهاي خود، به شبكه‌هاي ‌IRC‌ متصل شوند. نكته خوب اين است كه اغلب شبكه‌هاي ‌IRC‌ نيازي به ثبت نام ندارند، و تنها كافي است پيش از ورود به شبكه، يك نام مستعار براي خودتان انتخاب كنيد.

شبكه‌هاي اوليه ‌IRC‌ از پورت 194 براي انتقال داده استفاده مي‌كردند، اما بعدا به 6667 تغيير پيدا كرد، به‌اين دليل كه پورت درجه پايين نياز به دسترسي ريشه ‌(Root)‌ در اكثر سيستم‌هاي عامل داشت. ‌ ‌

دستورات و پاسخ‌ها

شبكه‌هاي ‌IRC‌ بر مبناي دستورات متني كار مي‌كنند كه به سمت سرور ارسال مي‌شود و پاسخ‌هايي از سمت آن دريافت مي‌شود، همچنين مي‌توان يك كپي از دستوراتي كه ديگر كلاينت‌ها به سمت سرور ارسال كرده‌اند را هم مشاهده و دريافت كرد.

كانال‌ها

ارتباطي كه در يك نشست (جلسه)5‌‌ ايجاد مي‌شود، كانال نام دارد. كانال‌هاي يك سرور را مي‌توان با دستور ‌LIST‌‌مشاهده كرد. كانال‌هاي آي‌آر‌سي يك علامت ‌#‌ در اول اسمشان دارند. ‌ ‌

حالت‌ها

كاربران در هر كانال مي‌توانند براي خود حالت تعيين كنند، حالت‌ها را مي‌توان با كمك دستور ‌Mode‌ تعيين كرد. معمولا يك حرف كوچك كنار اسم شخص يا كانال قرار مي‌گيرد تا حالت آن را نشان بدهد. مثلا ‌i‌ براي كاربر يعني ناديدني6‌ ‌و ‌i‌ براي گروه يعني «فقط با دعوتنامه مي‌شود وارد شد7».

مشكلات ‌ ‌

در طراحي اصلي اين شبكه‌ها، چندين مشكل در مورد داده‌هاي اشتراكي وجود دارد كه رشد آن را محدود كرده است، نخست اين‌كه نبود يك شناسه كاربري واحد، منجر به اشتراك در نام كاربري مي‌شود. از طرف ديگر، به‌خاطر اين‌كه بيشتر اتصالات در شبكه آي‌آرسي به‌صورت رمزبندي نشده است و مدت زمان زيادي در جريان مي‌ماند، هدف خوبي براي مهاجمين به‌شمار مي‌رود. به‌همين دليل، در سرورها نرم‌افزارهاي امنيتي خاصي نصب مي‌كنند كه حملاتي چون «براندازي آي‌آر‌سي» مجددا رخ ندهد.

همچنين يكي از بزرگترين مشكلات آي‌آرسي آن‌جايي رخ مي‌دهد كه دو سرور بخواهند با يكديگر ادغام شوند. در اين حالت، اگر يك كاربر در اين سمت سرور، با يك نام كاربري وارد شود كه در آن يكي سرور وجود داشته باشد، سرور هر دو آن‌ها را بيرون مي‌اندازد. به‌همين جهت، مهاجمين با اتصال يك سرور مجازي به يك سرور، شروع مي‌كنند به وارد شدن با كاربرهاي سرور اصلي، و همين باعث كشتار جمعي مي‌شود. ‌ ‌

شبكه‌ها

هزاران شبكه اينترنت آي‌آرسي روي اينترنت وجود دارند و سرورهاي مختلفي از آي‌آرسي را اجرا مي‌كنند. بزرگترين شبكه‌هاي آي‌آرسي از قديم در گروهي به نام «چهار بزرگ» كنترل مي‌شدند. شبكه‌هاي چهاربزرگ به‌صورت دوره‌اي تغيير مي‌كند، اما نام‌شان ثابت است:

Efnet‌/ ‌IRCnet‌/ ‌QuakeNet‌ / ‌Undernet

شبكه‌هاي آي‌آرسي ساختار ساده‌درختي دارند. هر كلاينت به سرور متصل مي‌شود و سرورها به‌يكديگر متصل مي‌شوند. ‌ ‌

نرم‌افزارها

تعداد نرم‌افزارهايي كه با كمك آن‌ها مي‌شود به شبكه آي‌آرسي متصل شد زياد است، اما براي سيستم عامل ويندوز مي‌توان به ‌mIRC‌ اشاره كرد. در لينوكس تعداد نرم‌افزارها بسيار زياد است اما ‌Pidgin‌ به‌خاطر يكپارچه بودن با بقيه پروتكل‌ها، توصيه مي‌شود.

همچنين برخي مرورگرهاي وب چون اپرا داخل خود قابليت اتصال به آي‌آرسي دارند و برخي ديگر چون فايرفاكس، افزونه‌هايي براي اتصال به اين شبكه دارند. بسياري از بازي‌هاي كامپيوتري همچون ‌Unreal Tournament‌، ‌Uplink‌، ‌‌World of Warcraft‌ و ‌ EvE Online‌ از سيستم آي‌آرسي براي برقراري ارتباط استفاده مي‌كنند.

اشتراك فايل

با كمك نرم‌افزارهايي چون ‌Sysreset‌، ‌UPP‌، ‌Sooplex‌ و يا ‌Polaris‌ مي‌توان سرورهايي از فايل ساخت و با بقيه به اشتراك گذاشت.

بسياري از كاربران، از آي‌آرسي براي اشتراك فايل استفاده مي‌كنند و هدف نگارنده در اصل معرفي چنين قابليتي بوده است. البته از نظر فني، خود آي‌آرسي هيچ پروتكلي براي انتقال فايل ندارد؛ اين مشتريان آي‌آرسي هستند كه سرويس فايل را ارائه مي‌‌دهند كه به آن ‌DCC‌ گفته مي‌شود و انتقال فايل طي پروتكل‌هايي كه پيغام‌هاي خصوصي بين دو فرد را تشكيل مي‌دهد، انجام مي‌شود. ‌ ‌

دانش قدرت است

يكي از بهترين محل‌ها براي پيدا كردن كتاب‌هاي الكترونيكي، همين شبكه است. فقط كافي است مراحل آن را بدانيد تا هر چه دانش مي‌خواهيد را در كمترين زمان ممكن بدست بياوريد. پس از اين‌كه يكي از نرم‌افزارهاي مشتري را نصب كرديد، (مثلا (mIRC‌ آن را اجرا كنيد و مشخصات خود را وارد كنيد. سرور را ‌Undernet‌ انتخاب كنيد.

در مورد اين‌كه اين شبكه چندين زيرشاخه دارد، نگران نباشيد، ‌Random EU Server‌ را انتخاب كنيد تا به يكي از سرورهاي اروپا متصل شويد. بعد از اتصال، مي‌توانيد با دستور زير به كانال كتاب‌هاي الكترونيكي وارد شويد:

‌/join #bookz‌

پس از ورود، پيغام‌هايي كه ديگران مي‌فرستند و دستورات آن‌ها را مشاهده مي‌كنيد. همچنين پيغام‌هايي رنگي مي‌بينيد كه حالت تبليغاتي دارد. اين‌ها روبات‌هايي هستند كه ما بايد به‌ آنها متصل شويم و فهرستشان را ببينيم. هر كدام از اين‌ها، روش دانلود فهرست كتاب‌هايشان را نوشته‌اند. اما اگر دنبال عنوان خاصي مي‌گرديد، كافي است با كمك دستور زير، كتاب را جستجو كنيد:

‌find @BookName‌

اگر كتاب در فهرست كتاب‌هاي روبات‌ها باشد، آن‌ها به شما پيغام خصوصي مي‌دهند و اعلام مي‌كنند. براي دانلود هر كتاب، كافي است متني كه براي شما فرستاده‌اند، و هميشه با علامت تعجب )!( شروع مي‌شود را داخل كانال كپي كنيد و پس از اندكي صبر (يا ساعت‌ها صبر، بسته به روبات مورد نظر) فايل براي شما ارسال مي‌شود. در اين كانال، از كتاب آموزشي گرفته تا رمان و كتب موسيقي پيدا مي‌شود. ‌ ‌

پانوشت‌ها

‌ Internet Relay Chat.1‌

‌ Channel.2‌

‌ Jarkko Oikarinen.3‌

‌ MultiUser Talk.4‌

‌ Session.5‌

‌ Invisible.6‌

‌ Invite Only.7